Co zjeść w Chinach? | Chińskie jedzenie i specyfika kuchni chińskiej
„Moda jest w Europie, życie jest w Ameryce, ale jedzenie jest w Chinach”.
To wyrażenie jest świadectwem popularności chińskiej kuchni na całym świecie. Jedzenie jest ważną częścią codziennego życia Chińczyków. Chińczycy nie tylko lubią jeść, ale wierzą, że dobre jedzenie może zapewnić harmonię i bliskość w rodzinie i związkach.
Chiny, ze względu na jedną z najbardziej zróżnicowanych scen kulinarnych na świecie, sprawiają, że prawie niemożliwe jest stworzenie jednej listy obejmującej „najlepsze” dania kuchni chińskiej 🙂 Dzięki długiej historii, unikalnym cechom i licznym stylom gotowania, kuchnia chińska jest jedną z ważnych części składowych ichniejszej kultury. Tradycyjne potrawy słyną ze swojego koloru, aromatu, smaku, wyglądu i znaczenia w kulturze. W tym artykule zarekomendujemy co zjeść w Chinach, tak aby nie mieć wrażenia, że pominęliśmy coś ważnego!
Ponieważ Chiny to ogromny kraj, istnieje wiele regionalnych różnic w kuchni ze względu na różne klimaty, historię, lokalne składniki, zwyczaje kulinarne itp. Według stylów gotowania i regionalnych smaków kuchnię można podzielić na osiem głównych kuchni regionalnych, do których zalicza się kuchnię syczuańską, kuchnię hunan, kuchnię Shandong, kuchnię Zhejiang, kuchnię Fujian, kuchnię Anhui, kuchnię kantońską i kuchnię Jiangsu. Każda z tych kuchni ma swoje unikalne cechy i charaktersytyczne smaki, które opiszemy w następnym rozdziale.
Podczas podróży po krajach azjatyckich można zauważyć, że kuchnia chińska wywarła ogromny wpływ na wiele innych potraw w Azji i poza nią. Oprócz jedzenia chińskie praktyki kulinarne zainspirowały również używanie przyborów kuchennych, takich jak pałeczki i woki.
Chińczycy na ogół nie przywiązują tak dużej wagi do odżywiania, jak kultura zachodnia. Bardziej interesują ich tekstura, smak, kolor i aromat żywności. Są to kluczowe punkty dobrej chińskiej kuchni. Chińczycy ze względu na nietolerancję laktozy nie spożywają dużych ilości produktów mlecznych. Zamiast tego Chińczycy zastępują je mlekiem sojowym i tofu, które również zawierają duże ilości białka i wapnia. Do wyjątków zaliczają się konserwowane warzywa, takie jak kapusta śnieżna lub musztarda, konserwowane jaja, zwane „jajkami tysiącletnimi” lub solone i suszone ryby. Rzadko spożywa się żywność w puszkach lub mrożonkach. Zachodnie desery, takie jak ciasteczka, ciasta i lody, są spożywane tylko na specjalne okazje, takie jak urodziny i wesela. Po obiedzie rodziny zwykle jedzą owoce sezonowe jako deser. Desery, takie jak zupa z czerwonej fasoli, zupa ze słodkich nasion białego lotosu lub zupa z papai, są podawane od czasu do czasu jako wyjątkowy przysmak w upalne letnie wieczory.
Jak wspomnieliśmy wcześniej, ze względu na różnice geograficzne i klimatyczne w Chinach, każdy obszar ma swój własny sposób gotowania i inne nawyki żywieniowe. W północnych Chinach panuje zimna i wilgotna pogoda, dlatego ludzie tam jedzą więcej ostrych i pikantnych potraw, takich jak papryczki chili, cebula i czosnek. Wierzą, że te pokarmy poprawią krążenie krwi i pomogą pozbyć się zimna i wilgoci. Generalnie ludzie z południa lubią jeść bardziej łagodne i chłodzące potrawy ze względu na cieplejszy klimat. Te produkty zmniejszają uczucie gorąca i suchości. Teorię tę nazywa się równoważeniem „Yin i Yang”.
Historia kuchni chińskiej
Kuchnia chińska jest jedną z najstarszych na świecie, z bogatą historią sięgającą tysięcy lat. Na jej rozwój miało wpływ rozległe położenie geograficzne kraju, różnorodna kultura i wydarzenia historyczne. Historia kuchni chińskiej to nie tylko jedzenie, ale także społeczna i kulturowa ewolucja samych Chin.
Początków można doszukiwać się w epoce neolitu (około 10 000 lat p.n.e.). Wczesne społeczności zajmowały się głównie rolnictwem i uprawiały proso, pszenicę i ryż. Dowody archeologiczne wskazują, że wczesna dieta Chińczyków obejmowała zwierzęta udomowione, takie jak świnie i kurczaki, a także różnorodne dzikie rośliny i zwierzęta.
Rozwój kuchni chińskiej poczynił znaczne postępy w różnych okresach dynastii. W czasach dynastii Zhou (1046–256 p.n.e.) pojawiły się formalne tradycje kulinarne oraz koncepcja Yin i Yang w żywności, gdzie składniki kategoryzowano na podstawie ich postrzeganych właściwości i wpływu na zdrowie.
W czasach dynastii Han (206 p.n.e. – 220 n.e.) szlaki handlowe, takie jak Jedwabny Szlak, wprowadziły nowe składniki i techniki gotowania z Azji Środkowej i Bliskiego Wschodu. W tym okresie rozpowszechniła się także żywność sfermentowana i powszechne wykorzystanie soi, co doprowadziło do powstania sosu sojowego i tofu.
Dynastia Tang (618–907 ne) jest często uważana za złoty wiek chińskiej kultury, w tym kuchni. Bogactwo dworu cesarskiego i otwartość na obce wpływy spowodowały rozkwit kulinarny, a potrawy stawały się coraz bardziej wyszukane i wyrafinowane. Wprowadzenie herbaty w tej epoce miało również głęboki wpływ na nawyki żywieniowe.
W kuchni chińskiej rozróżnia się 4 główne nurty, natomiast należy pamiętać, że każda z prowincji ma swoje przysmaki, smaki i metody przyrządzania jedzenia.
Kuchnia kantońska (Guangdong): znana z nacisku na świeże składniki i delikatne smaki. Powszechne są takie techniki, jak gotowanie na parze i smażenie z mieszaniem. Dim sum, różnorodne małe dania często podawane z herbatą, to znak rozpoznawczy kuchni kantońskiej.
Kuchnia syczuańska: charakteryzuje się odważnymi i pikantnymi smakami, często z paraliżującym ciepłem ziaren pieprzu syczuańskiego. Kuchnia syczuańska słynie z dań takich jak kurczak Kung Pao i Mapo Tofu.
Kuchnia Shandong: znana z owoców morza i słonych smaków. Szefowie kuchni w Shandong są specjalistami w duszeniu i przygotowywaniu owoców morza, a kuchnia charakteryzuje się obfitymi i aromatycznymi daniami.
Kuchnia Jiangsu: znana ze słodkich i subtelnych smaków, z naciskiem na prezentację. Powszechne są techniki takie jak duszenie i duszenie, a potrawy często mają bogaty, łagodny smak.
Chińska kuchnia osiągnęła nowy poziom w czasach dynastii Ming (1368–1644) i Qing (1644–1912). Kuchnie cesarskie stały się ośrodkami kulinarnych innowacji, w których szefowie kuchni tworzyli wyszukane dania, by zadowolić cesarzy. W tym okresie udoskonalono wiele klasycznych dań i sformalizowano kuchnię bankietową, która obejmowała wyszukane, wielodaniowe posiłki.
XX wiek przyniósł znaczące zmiany w kuchni chińskiej, zarówno w Chinach, jak i za granicą. Utworzenie Chińskiej Republiki Ludowej w 1949 r. doprowadziło do okresów trudności i niedoboru żywności, szczególnie podczas Wielkiego Skoku i Rewolucji Kulturalnej. Pomimo tych wyzwań, tradycyjne praktyki kulinarne przetrwały, często dostosowywane do dostępnych zasobów.
Kuchnia chińska rozprzestrzeniła się również na całym świecie, wpływając i będąc pod wpływem lokalnych tradycji kulinarnych. Chińscy imigranci przywieźli swoje kulinarne dziedzictwo do krajów na całym świecie, co doprowadziło do stworzenia dań hybrydowych, takich jak kurczak Generała Tso w Stanach Zjednoczonych, oraz połączenia chińskich smaków z lokalnymi składnikami w Azji Południowo-Wschodniej, np. w malezyjskim mieście Penang.
Dziś kuchnia wciąż ewoluuje, równoważąc tradycyjne metody z nowoczesnymi innowacjami. Pozostaje integralną częścią chińskiej kultury i świadectwem bogatej historii kraju. Niezależnie od tego, czy delektujesz się nią na targu ulicznym w Pekinie, czy w ekskluzywnej restauracji w Szanghaju, kuchnia chińska oferuje wyjątkowe okno na przeszłość i teraźniejszość Chin, odzwierciedlając ich trwałe dziedzictwo i kunszt kulinarny.
Składniki
Bazę smakową wielu dań kuchni chińskiej stanowi czosnek, imbir, mieszanka pięciu przypraw (anyż gwiazdkowaty, cynamon, goździki, pieprz syczuański, nasiona kopru włoskiego) oraz olej sezamowy, wytwarzany z nasion białego sezamu. Produkty fermentowane, takie jak sos sojowy, ocet ryżowy, wino ryżowe Shaoxing i pasta ze sfermentowanej fasoli, mają mocny smak i aromat i są zwykle używane w małych ilościach lub przetwarzane na dip w celu dodania pikantnej dawki umami. Ziarna pieprzu syczuańskiego, są typowe dla kuchni chińskiej. Te przypominające zapach cytrusów ziarna nie są w rzeczywistości ziarnami pieprzu, ale skórką bardzo małego owocu. Obrabia się je w soli, smaży na oleju, aż uwolnią aromat.
Chińczycy uwielbiają mięso! Wieprzowina jest tradycyjnie głównym składnikiem mięsnym kuchni chińskiej. Świnie były pierwszymi zwierzętami hodowanymi na żywność. Kiedy Chińczycy mówili o mięsie, tak naprawdę zawsze mieli na myśli wieprzowinę. A wieprzowina nadal jest gwiazdą wielu dań, w tym char siu i shu mai. Jest duszony, gotowany na parze i smażony.
O ile nasze pojęcie smacznego wiąże się głównie ze smakiem potrawy, Chińczyków intryguje faktura. Im bardziej chrupiący, twardszy, bardziej włóknisty lub bardziej żujący składnik, tym jest on ciekawszy i tym samym smaczniejszy. Oto kilka przykładów: płetwy rekina w zupie, kacze łapki, węże i wnętrzności ryb. A jeśli składnik ma specjalną konsystencję, ale ma zły smak, nie stanowi to problemu. Nieprzyjemny smak wydobywa się najpierw przez długie gotowanie, a następnie ładnie doprawia się ulubionymi chińskimi przyprawami, takimi jak sos hoisin czy czosnek. Jedzenie w Chinach to sztuka, którą zdecydowanie warto poznać podczas podróży do Chin.
Etykieta przy stole
Chińska etykieta kulinarna jest głęboko zakorzeniona w dziedzictwie kulturowym kraju i odzwierciedla mieszankę szacunku, tradycji i wspólnych wartości. Zrozumienie tych zwyczajów jest kluczowe dla każdego, kto chce w pełni docenić doznania kulinarne. Oto kluczowe aspekty etykiety kulinarnej:
Układy siedzeń
Miejsca do siedzenia są ważną częścią etykiety kulinarnej, często odzwierciedlającej hierarchiczną naturę społeczeństwa. Najbardziej zaszczycony gość lub najstarsza osoba zazwyczaj siedzi twarzą do wejścia, a gospodarz siedzi naprzeciwko. Taka aranżacja jest wyrazem szacunku i podkreśla wagę gościa.
Używanie pałeczek
Pałeczki są głównymi przyborami do jedzenia w kulturze chińskiej. Właściwe użycie i obchodzenie się z pałeczkami ma kluczowe znaczenie:
Nie wbijaj pałeczek pionowo w miskę z ryżem: przypomina to kadzidełka na pogrzebie i powoduje pecha.
Unikaj uderzania pałeczkami w miskę: kojarzy się to z żebraniem i jest uważane za niegrzeczne.
Nie wskazuj pałeczkami: Wskazywanie pałeczkami na ludzi lub przedmioty jest niegrzeczne.
Odpowiednio odłóż pałeczki: Gdy nie są używane, połóż je na podstawce lub połóż na misce, aby wskazać, że skończyłeś jeść.
Podawanie i dzielenie się jedzeniem
Chińskie posiłki są zazwyczaj podawane w stylu rodzinnym, z potrawami umieszczanymi na środku stołu, aby wszyscy mogli się nimi dzielić. To wspólnotowe podejście wzmacnia więzi pomiędzy uczestnikami uczty.
Używaj sztućców do serwowania: Grzecznie jest używać wspólnych pałeczek lub łyżek dostarczonych do przenoszenia jedzenia ze wspólnych naczyń na własny talerz, zamiast używać osobistych pałeczek.
Poczekaj na starszych: Zacznij jeść dopiero, gdy zaczną jeść starsi lub najstarsza osoba przy stole. Świadczy to o szacunku dla ich statusu i doświadczenia.
Ofiaruj jedzenie innym: Zwyczajowo służy się innym, zwłaszcza starszym lub gościom, zanim obsłuży się siebie. Ten gest oznacza troskliwość i gościnność.
Maniery przy stole
Nie przeszukuj naczyń: zawsze zbieraj jedzenie od góry i unikaj mieszania w naczyniu, aby znaleźć lepsze kawałki.
Dokończ jedzenie: Pozostawienie jedzenia na talerzu jest uważane za marnotrawstwo i brak szacunku dla gospodarza, który przygotował lub dostarczył posiłek.
Siorbanie jest dopuszczalne: w przeciwieństwie do kultur zachodnich, siorbanie zupy lub makaronu jest często postrzegane jako wyraz uznania dla gospodarza i posiłku.
Nie odwracaj ryby: w południowych Chinach, szczególnie na obszarach przybrzeżnych, uważa się, że przewracanie ryby przynosi pecha, szczególnie rybakom.
Zrozumienie i przestrzeganie chińskiej etykiety kulinarnej to coś więcej niż tylko przestrzeganie zestawu zasad; chodzi o okazywanie szacunku, docenianie i budowanie harmonijnych relacji. Te zwyczaje i tradycje, przekazywane z pokolenia na pokolenie, odzwierciedlają głębokie wartości kulturowe i normy społeczne, które leżą u podstaw chińskiego społeczeństwa. Niezależnie od tego, czy jesz kolację w formalnym otoczeniu, czy delektujesz się posiłkiem w lokalnej restauracji, przestrzeganie tych etykiet wzbogaci Twoje doświadczenia i okaże szacunek dla chińskiej kultury.
Najpopularniejsze potrawy z Chin, których warto spróbować
Mapo tofu – Chiński przysmak zmieniający życie!
Nazwę tego syczuańskiego przysmaku dosłownie przetłumaczyć można jako „tofu od pomarszczonej babci”. Ta niecodzienna nazwa to nawiązanie do aparycji wynalazczyni tego specjału, żyjącej w drugiej połowie XIX wieku, legendarnej Pani Chen. To jedno z najsłynniejszych dań kuchni syczuańskiej z ponad 100-letnią historią. Mapo tofu składa się z serka tofu w pikantnym, jasnoczerwonym sosie oraz mielonego mięsa. Smak potrawy najlepiej opisują przymiotniki: świeży, aromatyczny, puszysty, pikantny, gorący a w szczególności odrętwiający!
Miłośnicy zdecydowanych i ostrych smaków będą wniebowzięci! – słone, pieprzne i pikantne smaki powinny trafić do waszych kubków smakowych już po pierwszej łyżce dzięki różnym rodzajom przypraw, w szczególności pieprzowi syczuańskiemu. Najbardziej wymagający lokalni smakosze twierdzą, że najlepsze mapo tofu powinno być przygotowywane z ziaren pieprzu Hanyuan i pasty chili z dystryktu Pidu w Syczuanie.
Najczęściej gotuje się je z mieloną wieprzowiną lub wołowiną – i oczywiście puszystym tofu. Ponieważ to syczuańskie danie jest obecnie bardzo popularne, restauracje często serwują kreatywne wersje tofu mapo z różnymi rodzajami mięs.
Kaczka po pekińsku – Narodowe danie Chin
Kaczka po pekińsku to rarytas, którym przez setki lat zajadali się chińscy cesarze. Przygotowanie potrawy wymaga sporo czasu i niemałych umiejętności. Poszczególne etapy obejmują: oddzielenie skóry od tłuszczu przy pomocy wpompowanego przez otwór w szyi powietrza, moczenie we wrzątku, glazurowanie czy suszenie i pieczenie nad ogniem z drewna drzew owocowych. Serwowanie kaczki po pekińsku to prawdziwy rytuał. Wpierw podaje się samą, cudownie chrupiącą skórkę, a następnie mięso i dodatki, które zawija się w mięciutkie naleśniki.
Wystarczy jeden kęs chrupiącej kaczej skóry, soczystego mięsa i sosu ze słodkiej fasoli zawiniętej starannie w cienki naleśnik, a zrozumiesz, dlaczego kaczka po pekińsku przez wieki urzekała żołądki starożytnych chińskich cesarzy.
Mówi się, że pieczona kaczka po raz pierwszy zaczęła zachwycać kubki smakowe ponad 1500 lat temu w Nanjing, kiedy miasto było siedzibą starożytnych chińskich cesarzy. Stolica przeniosła się do Pekinu w XIV wieku, a rodziny cesarskie przywiozły ze sobą smaczne przepisy na pieczoną kaczkę – a także szefów kuchni. To właśnie w Pekinie wynaleziono sposób, jakim obecnie delektujemy się kaczką zawiniętą w delikatny, cienki naleśnik, który następnie spopularyzowano na całym świecie.
Będąc w stolicy Chin, warto przejść się do jednej z restauracji specjalizujących się w przyrządzaniu kaczki po pekińsku, nie pożałujecie!
Kurczak Gong Bao – Aromatyczny kurczak po syczuańsku
Wynalezienie tego dania tradycyjnie wiąże się z żyjącym w XIX wieku chińskim urzędnikiem, Ding Baozhenem. Nazwa „gongbao” to rodzaj hołdu dla tej zasłużonej w historii Chin postaci – „gongbao” to bowiem tytuł honorowy, który posiadał Ding Baozhen, dosłownie „strażnik pałacu”. Kurczak gongbao to smażona, pikantna potrawa z pokrojonych w kostkę kawałków kurczaka, orzeszków ziemnych, warzyw (oryginalnie tylko pora), papryki chili i pieprzu syczuańskiego.
Mówi się, że Ding uwielbiał kwaśno-słone smażone danie z kurczaka z chińskiej prowincji Shandong. Po przeprowadzce do Syczuanu poprosił swojego szefa kuchni, aby dodał do potrawy trochę lokalnego chili i orzeszków ziemnych – a reszta jest historią.
Wonton – tradycyjne chińskie pierożki
Wontony mogą być gotowane, smażone lub podawane w rosole, w zależności od regionu. Ich cienkie, delikatne ciasto wypełniane jest najczęściej mieszanką mielonej wieprzowiny i krewetek, doprawioną imbirem, szczypiorkiem i sosem sojowym. Wersja kantońska podawana jest zazwyczaj w klarownym bulionie z makaronem jajecznym, tworząc danie znane jako „wonton noodle soup”. W Szanghaju wontony bywają większe i zawierają bardziej warzywne nadzienie. Kształty wontonów różnią się w zależności od tradycji – od prostych trójkątów po bardziej finezyjne formy przypominające małe sakiewki. To danie jest nie tylko popularne w restauracjach, ale i powszechnie przygotowywane w domach, szczególnie podczas świąt. W Chinach wonton symbolizuje ciepło rodzinnych posiłków i często pojawia się w okresie zimowym.
Co zjeść w Chinach? – Tych potraw musisz spróbować w Państwie Środka
