Kuchnia Indonezyjska | Czego spróbować w Indonezji?
Kuchnia indonezyjska jest pełna różnorodnych smaków i aromatów, a to głównie za sprawą swojego położenia na 17 000 tropikalnych wyspach. Jest zamieszkana przez ponad 600 grup etnicznych, które szczycą się swoją kuchnią regionalną i tradycjami. Jedzenie w Indonezji to poza lokalną różnorodnością biologiczną ogromne wpływy zamorskich kupców przybywających tu na przestrzeni wieków z Indii, Bliskiego Wschodu i Azji Wschodniej.
Wybierając się do Indonezji na kulinarne podboje, musimy mieć na uwadze jak rozległy jest to kraj. Zachodnie wybrzeże Sumatry oddalone jest aż o 5100 kilometrów od Papui Zachodniej – to więcej niż szerokość Stanów Zjednoczonych! Ze względu na ogromną różnorodność regionalną trudno jest scharakteryzować kuchnię Indonezji, chociaż podobnie jak wielu sąsiadów z Azji Południowo-Wschodniej, można ją najlepiej opisać jako bogatą, złożoną i intensywnie aromatyczną. Zapraszamy do artykułu, który pokrótce przybliży Wam charakterystykę indonezyjskich potraw.
Indonezyjskie jedzenie – charakterystyka
Historia kuchni indonezyjskiej – Różnorodność i zamorskie wpływy
Indonezja jako największy wyspiarski kraj na Ziemi od zarania dziejów przyciągała kupców, piratów i poszukiwaczy przygód z całego świata. Ze względu na popularne szlaki handlowe i zasoby naturalne, te odległe wyspy szybko stały się obiektem zainteresowania zachodnich mocarstw. Skarbami Indonezji od zawsze były przyprawy. Były one cenione nie tylko ze względu na swój smak, ale także ze względu na zdolność „naprawiania” zepsutej żywności, odświeżania oddechu i leczenia problemów zdrowotnych. Głównym obiektem zainteresowania była gałka muszkatołowa i goździki, ale również pandan i galangal.
Spora część dzisiejszych składników potraw została przywieziona na archipelag przez arabskich, indyjskich i europejskich kupców. Z Indii przywiezione zostały pikantne pasty curry, ogórki, cebula, mango i bakłażany. Wprowadzono również imbir, kminek, kardamon, kolendrę i koper włoski, uzupełniając szeroką gamę lokalnych przypraw. Około XV wieku muzułmanie z Bliskiego Wschodu zaczęli włączać do indonezyjskiego jadłospisu dania z kóz i jagnięciny, a także sosy na bazie jogurtu (chociaż obecnie zamiast niego używa się mleka kokosowego).
Indonezyjska księga przepisów liczy ich około 5350, a i liczba ta zapewne rośnie z roku na rok, dzięki nowym eksperymentom w świeżo powstających restauracjach w całym kraju.
Smaki Indonezji – czym właściwie są?
Połączenie różnorodności geograficznej i kulturowej zaowocowało powstaniem jednej z najbardziej wyjątkowych mieszanek smakowych na świecie. Chociaż posiłki są na ogół proste, obfite użycie różnych korzeni, przypraw i liści dodaje smaku większości potraw. Indonezyjczycy bezwarunkowo kochają ryż i jest on najpopularniejszym podstawowym pożywieniem na wyspach.
Można to zobaczyć bardzo dosadnie na Jawie i Bali, gdzie Indonezyjczycy czczą boginię ryżu Dewi Sri składając podarki przy kapliczkach i w świątyniach. Ciekawostką jest coroczna pielgrzymka Mulang Pekelem do wulkanu Rinjani na Lomboku gdzie przez kilka dni wznosi się modły do bóstw o obfite zbiory ryżu. Będąc na Bali nie powinny Was też dziwić ziarenka ryżu przyklejone do czoła gospodarza, to błogosławieństwo z przydomowej świątyni i symbol dobrobytu.
Jeśli jednak ryż nie jest naszą ulubioną bazą żywieniową, ogólnodostępny jest też makaron pszenny mie lub ryżowy bihun, znany globalnie jako vermicelli.
Jest jeszcze jedna rzecz bez której tutejsze jedzenie nie istnieje, a jest to pikantny sos sambal. Sos przygotowany ze smażonego czosnku, chili, sfermentowanych krewetek i innych składników, w zależności od wyspy. Popularnymi składnikami są świeży pokrojony w kostkę pomidor i sok z limonki. Może być pikantny lub ekstremalnie ostry i istnieje wiele jego wersji. Jeśli jesteś miłośnikiem ostrego smaku to będziesz wniebowzięty bo rodzajów sosów są dziesiątki i mogą przyprawić cię o niezły zawrót głowy!
Najpopularniejszą metodą przygotowywania potraw jest smażenie, choć popularne jest również grillowanie, gotowanie na wolnym ogniu, na parze, a nawet duszenie. Niektóre z najczęściej smażonych produktów to bumbu (podstawowa pasta przyprawowa), która często towarzyszy ryżowi, oraz różne mięsa, takie jak kurczak, koza lub wołowina. Końcowe przygotowanie wielu posiłków polega na dodaniu mleka kokosowego, niezbędnego składnika do gotowania i zagęszczacza do wielu sosów.
Etykieta kulinarna – Razem czy osobno?
W Indonezji używa się trzymanej w prawej ręce łyżki i widelca. Jedzenie jest zazwyczaj dosyć rozdrobnione co nie wymusza użycia noża, którego i tak nie uświadczymy na stole. Tradycyjny sposób jedzenia bardzo często obejmuje używanie gołej prawej dłoni. Z tego powodu posiłki często serwowane są na ciepło, ale nie na gorąco. Jeśli nie czujesz się komfortowo jedząc ręką, możesz poprosić o widelec, ale miejscowi docenią Twoją chęć spróbowania ich sposobu. Pamiętaj, używaj tylko prawej ręki i tylko palców – nie pozwól, aby jedzenie rozlało się po całej dłoni!
Zanim jednak zdecydujemy się coś przekąsić, warto zapytać o to swojego lokalnego kompana, albowiem pierwszą rzeczą po przywitaniu z nową osobą, zawsze pada pytanie „czy już jadłeś” i jest to rzecz całkowicie normalna. Dlatego bardzo rzadko można tutaj spotkać kogoś kto spożywa posiłek samotnie. Wspólne szamanie to aktywność stadna i radosna, zawsze w gronie przyjaciół, rodziny czy znajomych z pracy.
Najpopularniejsze dania kuchni indonezyjskiej
Nasi Goreng – Klasyczny smażony ryż
Pierwsze wyjście na ulicę wygląda w wielu przypadkach podobnie. Najpierw dochodzi do nas metaliczny jazgot podgrzewanego woka, a następnie aromat podsmażanego czosnku na głębokim oleju. To znak, że gdzieś w okolicy przygotowywany jest najpopularniejszy miejscowy posiłek – Nasi Goreng, czyli dosłownie smażony ryż. Można go spotkać u większości sprzedawców na ulicy i w każdej restauracji. Potrawa składa się ze smażonego ryżu z dodatkiem sosu sojowego kecap manis, który nadaje mu słodkawy smak i ciemnobrązową barwę. Reszta składników to kawałeczki kurczaka, grzyby, pasta krewetkowa, drobno posiekane warzywa czy jajko sadzone dodawane na wierzch i wiele wiele innych. Jak kraj długi i szeroki, to przepisów jest tylu ile sprzedawców a, jeden z naszych faworytów to taki z dodatkiem smażonych na głębokim oleju kurzych nóżek. Kulinarni eksperci uważają, że istnieją 104 wariacje tej potrawy, więc jest czego próbować! Najlepiej smakuje z chrupkiem typu krupuk i dodatkiem ostrego sosu. Dla tych, którzy nie przepadają za ryżem, dostępny jest Mie Goreng, czyli smażony makaron.
Nasi Campur – Mieszany ryż z wieloma dodatkami
To nasza ulubiona propozycja na rozpoczęcie przygody z tutejszym jedzeniem. Nasi znaczy ryż i Campur znaczy mieszany, co oznacza, że będzie różnorodnie, kolorowo i przed wszystkim smacznie. Potrawa ta jest jedną z najpopularniejszych, szczególnie w porze śniadaniowej, jako że główną bazą jest biały ryż, a to co znajdzie się na nim, zależy tylko i wyłącznie od nas. Ogromna zaleta Nasi Campur jest taka, że wszystkie dodatki czekają już przyrządzone przez sprzedawcę, a naszym zadaniem jest wskazanie palcem tych, które najbardziej nam odpowiadają. A wybór jest zazwyczaj bardzo bogaty i składa się z 10 – 15 propozycji. Należy pamiętać, że Nasi Campur to przede wszystkim proste i domowe jedzenie, a nie wykwintne potrawy. Jest to również bardzo dobra propozycja dla wegetarian, którzy nie mają lekkiego życia w Indonezji. Idealna porcja różnorodnych smaków na aromatyczny początek dnia.
Nasi Padang – Tego musisz spróbować w Indonezji!
Patrząc na talerz z Nasi Padang po raz pierwszy można odnieść wrażenie, że ktoś chaotycznie nałożył jedzenie na talerz i niezbyt apetycznie zalał je sosem, co estetycznie nie prezentuje się najlepiej. Ale nie o to tutaj chodzi. Nasi Padang czyli ryż z miejscowości Padang na Sumatrze to jedyna w swoim rodzaju eksplozja intensywnych smaków na talerzu. Bazą oczywiście jest biały ryż, a za nim idą rozmaite dodatki. Znajdziemy tutaj takie smaczki jak gulasze wołowe w sosach curry, rendangi, gotowane chlebowce, ryby, zielony sambal, liście papai i wiele innych smakołyków. Miłośnicy intensywnych i ostrych smaków będą wniebowzięci, bo każda potrawa tutaj jest bardzo intensywna i doprawiona. Uważa się, że Nasi Padang, które jest bardziej stylem jedzenia niż jednym posiłkiem, może mieć swoje korzenie jeszcze w czasach holenderskiej kolonizacji, kiedy na wystawnych bankietach urządzało się rijsttafel, czyli stół ryżowy składający się z kilkudziesięciu dodatków, tak aby zaimponować szanownym gościom. Możemy wskazać palcem co chcemy zjeść, lub poprosić o każde dostępną opcję o podanie do stołu. Wtedy rozliczamy się za tyle ile zjedliśmy. Żeby nakreślić Wam jak dobre są smakołyki z Padang, jeden z obcokrajowców nagrał o niej piosenkę, która stała się viralem. Tego trzeba spróbować w Indonezji!
Artykuły, które również mogą Cię zainteresować:
Rendang – Długo gotowana wołowina w przyprawach
Zdecydowanie jedno z najsmaczniejszych potraw jakie kiedykolwiek próbowaliśmy. Rendang to gulasz wołowy wolno przyrządzany na bazie mleczka kokosowego, ziół i przypraw takich jak imbir, galangal, liście kurkumy, trawa cytrynowa, czosnek, papryczki chilli i wiele innych. Po ok 8 godzinach jest gotowy do spożycia, a dzięki przyprawom i ich właściwościom konserwującym może być przechowywany aż przez 4 tygodnie. Co więcej słowo merendang oznacza konkretną metodę wolnego gotowania, cały czas mieszając, aż do odparowania płynów. Oryginalny przepis pochodzi z miejscowości Padang w zachodniej Sumatrze i tradycji kulinarnych ludu Minangkabau, który słynie z wybornej kuchni i bogatej kultury. Jest tak smaczny, że od zawsze jest powodem sporów i kłótni pomiędzy Indonezyjczykami i Malezyjczykami, którzy są przekonani, że pochodzi on właśnie z Malezji. Jednak najłatwiej jest go skosztować w Indonezji, w restauracjach typu „Rumah Makan Padang”, które serwują jedzenie pochodzące właśnie z tej części Sumatry. Na zachętę dodamy, że Rendang został okrzyknięty w 2017 roku jedną z najsmaczniejszych potraw na świecie. Tego nie możesz przegapić podczas wycieczki do Indonezji!
Co zjeść w Indonezji? – Tych potraw musisz spróbować w Indonezji
Soto Ayam – Aromatyczny rosół z kurczaka
Zupa kurczakowa z dodatkiem aromatycznych przypraw to pozycja obowiązkowa dla miłośników klarownych zup, których w Indonezji nie uświadczymy zbyt wielu. Na bazie m.in. szalotki, czosnku, imbiru powstaje baza przyprawowa, która następnie zostaje zmieszana z wywarem z kurczaka z trawą cytrynową. Można powiedzieć, że to taki polski rosół, jednak w Indonezji je się go o wiele częściej niż raz w tygodniu. Najczęściej zamawiany w porze śniadaniowej z uwagi na swój delikatny i aromatyczny smak (ostry sos sambal jest w tym przypadku dodawany w osobnej miseczce). Ayam oznacza kurczaka i jest to najczęściej spotykana wersja tej zupy, jednak w całej Indonezji napotkać można różne wariace z mięsem wołowym, bawolim czy kozim. Smakuje wyśmienicie w duszny poranek, a jeśli najdzie nas ochotę na klarowny bulion to warto sięgnąć po Mie Ayam.
Sate Ayam / Kambing – Mięsne szaszłyki w orzechowym sosie
Klasyka wyspiarskiego smaku, ale i nie tylko, bo można je znaleźć również w Malezji, Tajlandii czy Singapurze pod nazwą satay. Sate to małe szaszłyki najczęściej z kurczaka lub koziny pieczone na węglu drzewnym. Przyrządzane na węglu z łupiny kokosowej mają niepowtarzalny smak i aromat, z racji olbrzymiej ilości dymu jakie wytwarzają spalane łupiny. Przechadzając się ulicami Yogyakarty, już z dala można wyczuć gdzie przyrządzane jest Sate, bo chętnych na nie nigdy nie brakuje. Małe kawałki mięsa nakłuwane na patyczek – kurczaka, kozinę, owoce morza, a nawet królika można skosztować przemierzając kraj. A to wszystko soczyście zalane sosem z orzeszków ziemnych nadających grillowanemu mięsu głęboki i słodkawy posmak. Barack Obama mieszkający w Indonezji w latach 80 w jednym z wywiadów wspomniał o aromatycznych szaszłykach Sate. Z taką rekomendacją nie powinniście mieć żadnych wątpliwości o to, co zjeść w Indonezji.
Rawon – Wywar wołowy z Jawy Wschodniej
To zupa pochodząca z Jawy, uznawana za najstarszą potrawę, o którym znaleziono historyczne zapiski z IX wieku. Ta aromatyczna zupa jest zwykle przygotowywana z wolno duszonej wołowiny i innych tradycyjnych składników, takich jak liście limonki, trawa cytrynowa, imbir i chili. Jednak kluczowym elementem jest kluwek, czarny orzech. Ta niezwykła przyprawa jest bardzo toksyczna i zawsze wymaga obróbki przed spożyciem. Jest mielony z innymi składnikami nadając potrawie ziemisty i orz